Tagarchief: Breehorn

Een huwelijk op zee

Posted on by
Beantwoorden

Maurice and Maralyn, het geheel is meer dan de som van de delen…

Soms komt er een boek voorbij dat je van bij het begin in een houdgreep neemt. Maurice and Maralyn. Ook verschenen onder de titel A Marriage at Sea, of, vertaald in het Nederlands, Een huwelijk op zee. Zelfs na de laatste bladzijde lost het zijn greep niet.

In 1973 zeilt een jong, Brits stel een nieuw leven tegemoet. Van de UK naar Nieuw-Zeeland zou hun boot Auralyn hen brengen, maar een aanvaring met een walvis, halfweg Ecuador en de Galapagos eilanden beslist daar anders over. De Auralyn zinkt en Maurice en Maralyn belanden in hun reddingsvlot met daaraan vastgeknoopt een rubberboot. Na 118 dagen overleven op zee worden ze gered door een Koreaans vissersschip. Door een rekenfoutje verscheen er 117 dagen in de persberichten en ook de titel van het boek dat ze een jaar later uitbrachten heet 117 Days Adrift.

Maar of het nu 117 of 118 dagen waren, zo lang overleven op zee is nauwelijks te vatten. 

Als de inderhaast meegegrabbelde blikken leeggegeten zijn en het laatste gas van het campingvuurtje op is, rest een rauw regime. Schildpadden, vissen, haaien, Jan-van-Genten. Maurice en Maralyn moeten drinkwater zien op te vangen, krijgen af te rekenen met storm, hitte, open wonden door het genadeloos zoute zeewater, schepen die voorbijkomen zonder hen te zien… Mentaal overeind blijven blijkt minstens zo slopend als fysiek. Een bloedstollend verhaal maar niet de essentie van het boek. Want schrijfster Sophie Elmhirst verlegt de focus van het relaas schipbreuk slash overleven naar het doorgronden van hun relatie, hun huwelijk. Wie zijn eigenlijk Maurice en Maralyn Bailey? Wie waren ze voor ze elkaar leerden kennen, hoe waren ze tijdens het zorgeloze begin van de zeilreis en wat deed 118 dagen overleven met hen? Maar ook daarna blijft ze het stel volgen, tijdens de tumultueuze maanden na de redding, en doorheen de jaren erna tot Maurice alleen achterblijft na het overlijden van Maralyn.

Voor de reconstructie van het leven van de Baileys put ze uit dagboeken, brieven, boeken en krantenartikels, want in 2020, toen ze het boek schreef, waren Maurice en Maralyn beiden al overleden. Ze spreekt ook met familie en vrienden. Behoedzaam legt ze de puzzel van hun leven, stukjes Maurice en stukjes Maralyn. Observerend, zonder een oordeel te vellen. ‘She coloured in his gaps,’ lees ik ergens. Zij gaf hem kleur. Maar hoe verschillend het temperament van Maurice en Maralyn ook, er is geen goed of fout. Wel een geheel dat meer is dan de som van de delen. Een synergie die, wie weet, een rol speelde in het maandenlang overleven op zee?

Maar wat het boek naar mijn gevoel ook interessant maakt is het tot leven brengen van de Baileys door de ogen van de auteur. Het is zij die de invalshoeken bepaalt, daarbij op haar beurt gestuurd door haar eigen temperament. Dat blijkt uit een interview waarin Sophie Elmhirst vertelt hoe ze zelf zo anders is dan de altijd positieve Maralyn. ‘Ik had tijdens het schrijven veel sympathie voor Maurice, omdat het soort optimisme dat Maralyn aan de dag legt volkomen vreemd voor mij is.’

En behalve personages Maurice en Maralyn en auteur Sophie is er nog de lezer. Ook die leest vanuit zijn of haar temperament. Voor mij persoonlijk betekende dit dat ik me in tegenstelling tot de auteur net wel kon identificeren met Maralyn. Haar positiviteit, haar overtuiging dat alles wel goedkomt als ze maar routine en orde aanhoudt, haar drang om te plannen… In een reddingsvlot belanden is nog geen reden om je te laten gaan, zoiets.

‘All vessels, all homes, however small and insubstantial, require a system.’

Al overleven ze op rauwe vis, toch maakt Maralyn eindeloze lijstjes met gedetailleerde menu’s, voorgerechten, hoofdgerechten, desserts. En de daarbij horende boodschappen. Niet aflatend ook blijft ze de sombere Maurice opmonteren. En dobberend op die onmetelijke oceaan, zonder uitzicht op redding, maken ze plannen voor een volgende boot, een volgende reis.

Lang na het lezen van het boek blijft een gedachte in mijn hoofd woelen. De gedachte dat we niet ontkomen aan onszelf, en altijd handelen vanuit ons eigen temperament… En dat combinaties van temperamenten onontkoombaar tot bepaalde dynamieken leiden. Of we nu zeilen, schipbreuk lijden, overleven, schrijven, lezen. Of langer op de kant staan met een moeizame refit…

Hout van een schip en een schip van hout…

Posted on by
Beantwoorden

Daar staat onze zitbank. In stukken. Voor de werkzaamheden aan de kiel zal de lasser niet alleen van buiten maar ook van binnen bij de kielopening moeten kunnen. En is die blootgelegd, als voor een operatie. Tafel, vloertje en stuurboord zitbank zijn eruit. Dat slopen van het interieur is al bij al netjes gebeurd. Maar de verschillende delen waren niet alleen geschroefd, maar ook gelijmd. Met heúle sterke lijm… Zo sterk dat hier en daar de lijm hield en er hout van het achtergebleven stuk meekwam. En om het geheel later weer passend in mekaar te kunnen zetten moeten die onderdelen nu opgeschoond worden. Een klus die we zelf gaan doen. We mogen werken in een schuurtje van de Lunenburg Shipyard. Tussen onderdelen van de Oriole, het oudste schip van de Canadese Navy dat hier gerestaureerd wordt.

Wegens tijd zat nemen we de tijd… Overtollig hout geduldig wegbeitelen, schaven en gladschuren, of omgekeerd, beschadigingen opvullen met houtpasta en na drogen… ook gladschuren. De opstaande delen van de banken hebben massieve afgeronde hoeken met daartussen panelen met teakfineer. Ooit werd het interieur van ons schip opnieuw gelakt en dat was vakkundig gedaan, op een paar kleine schoonheidsfoutjes na. Een summier uitwaaierend gordijntje van uitgezakte blanke lak nodigt uit om, nu we er tijd voor hebben, licht te worden opgeschuurd en overgedaan. Een spannende zaak vind ik. Want lakken, of vernissen zoals we meestal in Vlaanderen zeggen, is een kunst. Ook wel al ondervonden dat een schilderklus in je hoofd altijd zo gemakkelijk is? Tot je eraan begint en het ‘ik doe dat wel even‘ van bij de eerste borstelstreek helemaal niet zo simpel blijkt…

Als ik in mijn eerste laag piepkleine blaasjes zie verschijnen, vloek ik even. Was ik er niet beter afgebleven?

Ik ga te rade in de nieuwe schilderswinkel die in Lunenburg is opengegaan. ‘Ontvet met aceton?’, vraagt de man. ‘Niet doen. Thinner moet je gebruiken. En fineer schuur je beter met een staalwolletje dan met schuurpapier.’ Ik herbegin.

Een paar jaar geleden verniste ik kajuitingang en luikjes opnieuw. De boot stond toen binnen, droog en relatief stofvrij. Ik legde natte dweils op de vloer om eventueel stof af te leiden. Ik deed zo voorzichtig en zo goed als ik kon maar toch ontsierden na drogen frustrerende stofjes de hoogglans lak. Ik zocht meer advies online maar ging uiteindelijk niet zo ver als de man die naakt lakte om opwarrelende pluisjes uit kleding te vermijden… Na zeven lagen, of waren het er acht, legde ik me bij het resultaat neer. En toegegeven, als we aan boord leven, zie ik de miniscule stofjes al niet meer. En na vier jaar zit de hoogglans lak er nog even strak op.

Ik heb de laatste laag op het fineer gezet wanneer Justin, een werkman van de werf, binnenkomt. Hij monstert het paneel. ‘Tevreden dat je weggewerkt hebt wat nog nooit iemand had opgemerkt?’ knipoogt hij.

Lunenburg ademt houten bootbouw. Behalve de Bluenose II zijn hier nog pareltjes te bewonderen. Zo liep onlangs The Blue Peter The Zwicker Wharf aan. Een klassieke ‘Bermudan Cutter’ uit 1930, met perfect gelakte opstaande delen en smetteloos ongelakte vlakke delen. Onwerkelijk hoe elegant en perfect een schip er kan uitzien. Of de ranke Mary-Anne, bouwjaar 1956, in drie jaar tijd nauwgezet gerestaureerd door Dan, die we leren kennen op de bootwerf. Als ze het water in gaat worden we uitgenodigd voor een zeiltochtje. Ik kan me spiegelen in de lak. 14 lagen, glimlacht Dan…

Iets minder strak is The Wild Goose, de houten motorcruiser waar we een maand als boat-sitters op verblijven terwijl onze boot in herstelling is. The Wild Goose, gebouwd in Southampton in 1973, is een Rampart 48, ook wel een ‘gentlemen’s motor yacht’ genoemd. Een en al mahonie en teak maar helaas nogal smoezelig. Ze lekt en heeft duidelijk al een tijdje niet meer de aandacht gekregen die ze verdient. En dat is jammer, want een dame met karakter is ze absoluut.

Als we in een van de vele kastjes kwasten, schuurpapier en potten olie en lak vinden, geven we haar hier en daar een liefdevol likje. Het is een druppel op een hete plaat, want deze boot haar vroegere glorie teruggeven vergt een doorgedreven aanpak. Maar als we voor de verjaardag van mijn schipper een drink geven op het royale achterdek, kijken we door de sjofele verflagen heen. Niets zo lief voor rimpels van dames op leeftijd als goudgeel strijklicht en een glaasje rosé…

Van blauwe neuzen, schoeners en scheepsherstellingen

Posted on by
1

Als dingen tegenzitten, is het gemakkelijk om te vervallen in zinnen met werkwoorden in de voltooid verleden tijd én de wensende wijs. Had ik het geweten! Waren we maar thuis gebleven! Hadden we die boot maar niet gekocht… Zulke zinnen hebben nog nooit iemand geholpen. En mijd, in tijden van nood, vooral degenen die zich, overtuigd van hun eigen slimmigheid, van zulke zinnen bedienen. Waardeloos.

Er is maar één weg, en die is vooruit. Er is maar één boot en het is de onze. Het is hier en nu, het is jij en ik, en de boot. Een stuk beter.

We zijn in Lunenburg, Nova Scotia, Canada. In drie jaar zeilden we hink-stap-sprong de Vikingroute. 2022 Noorwegen, 2023 Ijsland, 2024 Groenland en Newfoundland. Maar toen in de lente van 2025 corrosie aan het licht kwam in de kiel van onze inmiddels 32 jaar oude boot, namen de reisplannen een andere wending. Wie Scheepsberichten van Annie Proulx gelezen heeft kan er zich iets bij voorstellen. Hoe rechttoerechtaan en hartelijk ook, Newfoundland is niet de beste plek voor een duurzame kiel refit. En na een tijdelijke reparatie zeilden we naar Lunenburg, Nova Scotia. En hier staan we nu, op de kant. En verloopt niets zoals verwacht…

Lunenburg is UNESCO werelderfgoed. Het is een beetje het ‘Brugge’ van The Maritimes, de oostelijke provincies van Canada. Niet middeleeuws uiteraard, maar toch al in 1753 gesticht en als iets meer dan 100 jaar oud is, vinden ze het hier, in de Nieuwe Wereld, héél oud. Lunenburg is het best bewaarde voorbeeld van de Britse kolonisatie in Noord-Amerika en is bekend om zijn kleurrijke houten huizen. De Britten waren hier niet de eersten, maar pakten het gebied af van de Fransen, Les Acadiens, en de First Nations, de Mi’kmaq. Moeilijk om je dit woelig verleden voor te stellen als je hier rondkuiert. In de smaakvol gerestaureerde panden zitten nu kunstgalerijtjes, souvenierwinkels vol maritieme hebbedingetjes, restaurants en kledingzaken.

En dan is er natuurlijk nog de Bluenose II, uithangbord van het roemrijke maritieme verleden van Lunenburg.

Het verhaal wil dat op een onstuimige dag in 1920 een zeilwedstrijd van de elitaire America’s Cup werd afgelast. Het waaide te hard. Aan de oostkust van de VS en Canada lachten de vissers hierom, zij waren wel wat meer gewoon, en zouden die chique zeilers eens een poepje laten ruiken. Zo ontstond de International Fishermen’s Trophy, een zeilrace voor visserszeilschepen.

In de allereerste editie van die wedstrijd won een Amerikaanse schoener het van een schip uit Nova Scotia. De Canadese wraak was zoet, er moest en zou een nieuw zeilschip komen dat zowel volwaardig vissersschip als snelle racer was. William J. Roué was niet ervaren maar wel slim en hij ontwierp een schip met de voorgeschreven lengte ter hoogte van de waterlijn, maar gaf het een enorm ver uitstekende boeg én spiegel. Zeilend onder helling kreeg het schip daardoor een langere waterlijn en een hogere snelheid.

Bluenose werd ze genoemd, naar de bijnaam van de inwoners van Nova Scotia, de blauwe neuzen. Die zouden ze te danken hebben aan de blauwe kleurstof, indigo, waarmee de vissersplunjes waren geverfd en dat afgaf op handen, gezicht en… neuzen.

Bluenose won elke wedstrijd en bleef 17 jaar lang onverslagen. Het iconische schip, de trots van Canada, kwam zelfs op de dime, het 10 dollarcent muntje te staan.

Maar aan de gloriedagen kwam een eind toen de visserij overschakelde op motorschepen en de Bluenose gedegradeerd werd tot ordinair vrachtschip in de Caraïben. Op een ongelukkige dag in 1946 liep ze op een rif en ging ten onder. Canada treurde tot in 1963 een replica werd gebouwd dat dé toeristische attractie in Lunenburg werd.

Na ruim veertig jaar dienst bleek het schip in lamentabele staat en was een grondige restauratie nodig. Die had veel voeten en nog meer Canadese dollars in de aarde. Want toen bleek dat het schip verrot was tot op de kielbalk, liep het project helemaal uit de hand. Er volgden ruzies, technische fouten en vertragingen. De renovatie duurde vijf jaar en kostte ruim 25 miljoen dollar. Er wordt wel eens gezegd dat het schip beter Bluenose III was gaan heten…

Net als van de woelige geschiedenis van Lunenburg is van de uit de hand gelopen restauratie niets te merken als je het schitterende schip gaat bekijken. Elegant ligt ze aan de houten kade te pronken, alles piekfijn gelakt en geverfd, glimmend geblonken, polsdikke trossen vakkundig geknoopt. Een groep jongeren is er voortdurend aan het werk om haar in perfecte conditie te houden. In de zomer zeilt de Bluenose II met toeristen in de baai van Lunenburg, een plaatje, zeker als bij licht weer alle zeilen worden bijgezet.

Stiekem stel ik me ons schip ook gerestaureerd voor, elegant dobberend aan de kade, of onder vol zeil, vooruitschietend over een blauwe zee. We hebben nog een hele weg te gaan en het vlot niet zoals verwacht, maar hopelijk loopt onze herstelling niet Bluenose-gewijs uit de hand, duurt het wat minder lang en kruipen er wat minder Canadese dollars in…

Beslist stof voor nog een verhaal…

(regelmatige updates van onze avonturen lees je in ons Polarsteps reisdagboek)

Superlatieven op Skye

Posted on by
Beantwoorden

4 – 10 juni 2024

De beste pan

Het verhaal van de pan begint in februari 2022. Aan boord van DanceMe, we varen mee als opstappers voor de oversteek van de Kaapverdische eilanden naar Suriname, ontdek ik de praktische boaties fry pan. Een rechthoekig antikleefpannetje met handig deksel. Wanneer twee maand later ons eigen vertrek voor onbepaalde duur nadert, bestel ik in vlagen van stress halsoverkop nog allerlei spullen. Dingen die me ineens te binnen schieten en waarvan ik weet dat ik ze nog nét op tijd kan krijgen. Zo ook de boaties fry pan… Ik vind enkel de versie zonder deksel, maar ga toch overstag en bestel. We zeilen de hele zomer van 2022 langs de westkust van Noorwegen en geregeld bak ik in mijn fijne pan een broodje. Bij gebrek aan deksel behelp ik me met een velletje aluminiumfolie.

De daaropvolgende winter thuis speur ik het internet af op zoek naar een deksel. Helaas kom ik telkens uit bij webwinkels in de UK bij wie sedert Brexit de verzendkosten duurder uitvallen dan het deksel… Ik geef het op en bak ook in zomer 2023 brood in de pan zonder deksel… Begin september, aan het eind van een prachtig zeilseizoen, liggen we in Inverness, Schotland waar we verder door het Caledonian Canal zullen varen met Troon als eindbestemming en overwinteringsplek. Genietend van een zwoele Indian Summer verkennen we Inverness en omgeving per fiets en als we onderweg toevallig een ship chandler treffen lopen we er even binnen. En wat blinkt daar in de koopjeshoek? Verhip, een deksel voor de boaties fry pan! Aan halve prijs nog wel. Ik moet twee keer kijken om het te geloven…

De lekkerste bakker

Juni 2024. We liggen aan een mooring in Mallaig. Een vissersdorp dat leeft op het ritme van het antieke stoomtreintje dat er dagelijks ladingen toeristen aanvoert. Maar iemand tipt me dat hier wel de lekkerste bakker van Schotland zit… Nu heeft Schotland veel troeven, maar lekker brood is daar geen van. In de supermarkten tref je vooral sponzige broden in muffe, plastic zakken. Helaas blijkt dé bakker gesloten als we er aankomen. Morgen misschien.

Een dag later gaan we op uitstap. We nemen de trein naar Glenfinnan waar een imposante viaduct te zien is. Twee maal per dag passeert daar het antieke stoomtreintje oftewel Harry Potter trein over, tot groot jolijt van flink wat toeristen. Ze hebben zich in groepjes gepositioneerd op twee uitkijkpunten, het lijkt wel publiek voor een festivalconcert…

Als we na die leuke dag thuiskomen, is The Bake House jammer genoeg alweer dicht. En nog een dag later blijkt hun jaarlijks verlof ingegaan…

De mooiste ankerplaats

We hebben de lekkerste bakker van Schotland gemist. Laat ons nu proberen om de mooiste ankerplaats, ons getipt door bevriende zeilers, niet te laten schieten… De weerberichten maken het ons niet gemakkelijk. Voor we in Mallaig aankwamen hadden we bij het eiland Muck bij dik 35 knopen wind al een ongezellige nacht achter ons anker beleefd en dat hoeft voor mij niet meer.

Maar daar verschijnt dan toch ineens een klein weergaatje en kunnen we koers zetten naar Loch Scavaig… We worden stil bij de aanloop van deze ongerepte baai, dit is werkelijk Schotland op zijn mooist. Dat blijkt helemaal als we later een rondje gaan kajakken en ook nog een wandeling maken naar Loch Coruisk, het mysterieuze meer in de buurt.

Als troost wegens het missen van de lekkerste bakker besluit ik dan maar zelf te gaan bakken. En om het scoren van de mooiste ankerplaats te vieren, probeer ik een feestelijke versie van het gewone broodje uit… Wij noemen het een koekenbrood. Kramiek of rozijnenbrood kunnen ook. En in mijn beste pan, uiteraard!

300g witte bloem – 200ml melk – 1 ei – 60g boter – anderhalve eetlepel suiker – 1 koffielepel gedroogde gist – een handvol rozijnen

Van alle ingrediënten een homogeen deeg roeren dat qua dikte het midden houdt tussen brooddeeg en cakedeeg. In een beboterde pan smeren en acht uur of een nachtje afgedekt laten rijzen. 20 à 25 minuten bakken met deksel op een heel zacht vuurtje* tot de bovenkant van het deeg er droog uitziet. Met een spatel of met behulp van een plank het broodje omdraaien en nog 15 à 20 minuten bakken, nu zonder deksel.

*elk fornuis is anders, maar het is wel opletten met dit deeg dat snel dreigt aan te bakken!

Iedereen wil naar Tobermory…

Posted on by
Beantwoorden

1 – 3 juni 2024

‘Goh, ja, het is hier mooi… Maar mócht de zon schijnen, dan zou het nog veel mooier zijn.’

Het is met stip het meest gebruikte zinnetje aan boord denk ik. Aan de westkust van Schotland is zon een toverwoord. En voor vandaag zie ik er op mijn weer app een heel klein beetje, zo ergens tussen vijf en zes…

Ten westen van de zuidelijke arm van Mull ligt het eiland Iona, een eiland dat een grote rol speelde in de bekering tot het Christendom van Schotland. Van die tijd, de zesde eeuw, bleef niet veel over omdat de Vikingen het meer dan eens lelijk geplunderd en platgebrand hebben. De abdij dateert van veel later en is een toeristische klepper. Maar wij laten al die heiligheid links, of beter aan bakboord liggen als we de Sound of Iona doorvaren.

Omdat het hier flink kan stromen zijn we pas van onze mooie ankerplek vertrokken met stroom mee. Het is al laat in de namiddag en we plannen een bescheiden tochtje van zo’n 15 mijl naar een ankerplaats tussen de eilanden Gometra en Ulva.

Maar op onze weg ligt Staffa, een wel heel bijzonder vulkanisch eiland dat je door het wisselvallige weer vaker niet dan wel van dichtbij kan bewonderen.

Nog even lijkt het erop dat wolken de pret toch gaan bederven maar hoera, ze lossen wonderwel op, en als we vlakbij zijn kleurt de inmiddels al lage zon de unieke zeshoekige basaltformaties goudgeel.

Nee, ankeren doen we niet en de beroemde Fingal’s Cave bezoeken ook niet, en nee, het gelijknamige muziekstuk van Mendelssohn heb ik evenmin opgezet. We varen gewoon traag langs dit natuurwonder tot zo dicht als we durven. En drijven hier even helemaal alleen en in volslagen stilte…

Een dag later is het weer helemaal omgeslagen en ondervinden we aan den lijve wat het Schotse woord dreich betekent. In 2019 werd het tot meest iconische Schotse woord verkozen en betekent eigenlijk saai, langdradig en traag. Toegepast op het weer wordt dat dan miezerig, mistig, druilerig, motregenachtig, somber. En zo komen we op een very dreich Sunday aan in Tobermory waar we een mooring oppikken. Wie water en elektriciteit wil, kan ook in het haventje gaan liggen, waarvoor je dan het dubbele neertelt, zo’n 40£ ongeveer.

Wat je ook leest over de geschiedenis van Schotland, één begrip komt steevast terug en dat zijn The Clearances, wat zoveel betekent als ‘de ontruiming’. Omdat halfweg de achttiende eeuw grootschalige schapenteelt de oplossing zou zijn voor de toegenomen behoefte aan voedsel en kleding, moesten mensen in de Highlands wijken voor schapen. Men wilde ook af van de nogal eigengereide clans, de traditionele samenlevingsvorm toen. Deze gedwongen en vaak ook gewelddadige emigratie is een dieptepunt in de Schotse geschiedenis. Velen trokken naar Canada of zelfs Australië, de achterblijvers werden naar de kust verjaagd om er te werken in de visserij of de verwerking van zeewier tot soda. Omdat The British Fisheries Society in huisvesting voorzag, groeide Tobermory uit tot het stadje dat het nu is. Of die huizen toen ook al in vrolijke kleuren waren geschilderd weet ik niet, en waarom dat zo is ook niet. Misschien als tegengewicht voor overvloedig dreich weer? 

Tobermory ligt er uitgestorven bij. De winkeltjes zijn gesloten, enkel de distillery is open, de regen drupt van de bontgekleurde gevels en van de kappen van onze zeiljassen als we een ommetje maken langs Main Street.

Maar als de volgende dag het weer opnieuw compleet is omgeslagen, de hemel staalblauw kleurt en de zon schijnt, ben ik niet helemaal zeker van wat ik verkies.

Want ja, de zuurstokkleurtjes van de gevels stralen nu wel vrolijk, maar plots zijn daar ook de horden toeristen… Ze stromen van de tenders van een cruiseboot, stappen massaal uit bussen en auto’s of komen per fiets. Om zich vervolgens als een druk en kleurig lint langs de kleurige geveltjes te slingeren…

We verkiezen de rust van het water en ontvluchten de drukte, laten Tobermory en Mull achter ons en zetten koers langs de kaap van Ardnamurchan, in de richting van The Little Isles…

Eilandgeluiden

Posted on by
3

24 – 28 mei 2024

‘Ceol na mara’. De klank van de zee. Maar ook eilanden hebben hun geluiden… Luister je mee naar Jura, het wildste van de Inner Hebrides?

Craighouse, Jura

Als het dikke touw van de visitor mooring, de bezoekersboei, door de verhaalkam is getrokken en stevig op de klamp ligt, kan de motor uit. En hoor ik de muziek die aan komt waaien vanop het strand. Mensen zingen, er klinkt een gitaar, ik herken een nummer van Bob Dylan.

Later, de avond is gevallen, draagt het geluid van een doedelzak ver over het gladde water en lost op in de donkere nacht.

Het dorp Craighouse, dat is vooral de Jura Single Malt Distillery. Een wit met zwart gebouwencomplex. Daarrond wat huisjes, dicht op elkaar maar naarmate ze verder van de stokerij liggen, steeds verder uit elkaar, tot ze schuilgaan in het groen van dik beboste oevers. Het strandje aan de voet van de stokerij is volledig ingenomen door kleurrijke tentjes. Het zijn er meer dan er huisjes in het dorp staan.

Jura. Voor sommigen een lekkere single malt, maar eigenlijk vooral een eiland. Het vierde grootste van de Inner Hebrides, na Skye, Mull en Islay. Of derde grootste als je Skye niet meetelt. Want strikt genomen is Skye geen eiland, nu het met een brug met vasteland Schotland is verbonden. Eilandverzamelaar Haswell Hamish-Smith is streng maar ook toegeeflijk in zijn boek The Scottish Islands. Hoofdstuk 5 kreeg als titel Islands Surrounding Skye en een appendix waarin hij toch maar Skye beschrijft. Een elegante bocht. Maar terug naar Jura. Dat herken je van op zee aan zijn profiel met drie puntige bergen als pronte borsten, The Paps genoemd. Of niet, want vaak zijn ze zedig met wolken bedekt…

De volgende ochtend genieten we, vredig dobberend aan onze visitor mooring, van een ontbijt met versgebakken brood, koffie en zon. En het lieflijke geluid van golfjes, klotsend tegen de romp.

Tot we ons haast verslikken in onze idylle wanneer dreigend gebrom de stilte openrijt.

Dit kan toch geen boot zijn? Groot is onze verbazing als vlak naast ons een elegant, wit met blauw watervliegtuig landt. Het ‘vaart’ nu luid naar de pier waar even later een handvol passagiers uitstapt…

Even terug naar de borsten van Jura en de gekleurde tenten op het strand. De kampeerders zijn hier voor de Isle of Jura Fell Race, in de kalender van gepassioneerde berglopers een wedstrijd waar een uitroepteken bij staat. Je gaat al zweten als je leest wat die race inhoudt. 28 km lopen, waarbij je tussen de verplichte check-points zelf je parcours kiest over ruig en gevaarlijk terrein, en 2370 hoogtemeters over The Paps overwint… Vergeet vooral niet ‘Rócks!’ te schreeuwen naar de lopers vóór je, als je in een afdaling losgewoeld kiezel voelt schuiven, zo staat er in de wedstrijd adviezen. Door de strenge selectiecriteria is meedoen enkel voor wie zijn strepen in berglopen al heeft verdiend. De wedstrijd start om 10:00 in de ochtend.

13:00. Midden in het dorp heeft een enthousiaste menigte een erehaag gevormd en voor elke loper die de finish nadert, het gezicht bezweet en getekend, de benen vol modder en schrammen, gaan aanmoedigingskreten in crescendo, gevolgd door gejoel en applaus. De hele namiddag hangt de klank van heldendom in de lucht. Het pakt.

Loch Tarbert, Comhann Or, Jura

Als het anker ligt, er voldoende ketting achteraan is gerateld en ik nog even in achteruit ben gegaan om zeker te zijn dat we vastliggen, kan de motor uit. En vult de stilte mijn oren. Dwingend, als een fles die volloopt als je ze onder water dompelt. Overrompelend.

Jura is het wildste eiland van de Inner Hebrides.

We zijn nu aan de westkust, op een plek waar een diepe inham het langgerekte eiland bijna doormidden snijdt, Loch Tarbert. Een plek waar geen wegen lopen, waar geen huis te bekennen is, een weg-van-de-wereld plek.

Een ruisend geluid uit de bergen doorbreekt de stilte. Ik tuur met de verrekijker of er een stroompje naar beneden komt, een watervalletje misschien. Ik kan niets ontdekken. Wel zie ik de witte wolkige muts op de berg. Ze beweegt. Vouwt zich over de bergtop heen en zakt naar beneden. Steeds sneller. Het gerommel houdt aan, het lijkt nu een naderende trein. Even later rimpelt het gladde wateroppervlak, een koude wind jaagt over ons heen, de boot rukt aan haar anker. Een valwind. Ik had hem gehoord voor ik hem voelde…

Aan de overkant van onze ankerplek ligt een prachtig verhoogd keienstrand. Ik kan het niet beter beschrijven dan Hamish: “Het is schoon, zonder wier of onkruid en het oppervlak ziet eruit alsof een tuinman de gladde ronde keien net heeft gerakeld.”

Ze zijn zo stevig tegen elkaar aangedrukt dat ze nauwelijks bewegen als je erover loopt. Een taai en knisperend geluid. Ze liggen hier al zo’n 10.000 jaar en zullen hier nog wel even schoon en roerloos blijven liggen…

Morgen ruilen we de eilandgeluiden weer voor de ‘ceol na mara’, de klank van de zee, en trekken 30 mijl verder noord, naar het hoogste eiland van de Inner Hebrides, naar Mull…

De eilandverzamelaar

Posted on by
1

19 – 26 mei 2024

‘Collect memories, not things’… Het is een quote die vaak voorbijkomt op social media. Maar iemand die eilanden verzamelt, meer bepaald Schotse eilanden, dat is wel heel bijzonder…

In 2020 al zouden we naar de westkust van Schotland en de Hebriden zeilen, een vaargebied waar zoveel info over te vinden is dat het je duizelt. Vaargidsen, boeken, websites, artikelen in tijdschriften, blogs. Van zeilvriend Johan van sy Ossian kregen we een schat aan reis- en vaarinfo in bruikleen. Maar de Covid pandemie besliste er toen anders over, onze plannen gingen in de ijskast en Ossians schat in een kartonnen doos. In vergelijking met het leed in de wereld was het onbelangrijk. Maar nu zijn we zomaar vier jaar verder en klaar om de Schotse westkust te ontdekken.

Uit de kartonnen doos diep ik het dikste boek op. The Scottish Islands, a comprehensive guide to every Scottish Island van Hamish Haswell-Smith. Beslist te lijvig als boek-bij-de-hand-op-zee, meer een boek dat je ’s avonds in de kajuit ter hand neemt. Maar voor alle veiligheid wikkel ik het toch maar in kaftpapier.

Auteur Hamish, architect, kunstenaar, schrijver, eilandverzamelaar én zeiler, was een autoriteit wat de Schotse eilanden betreft. In de inleiding beschrijft hij de totstandkoming van zijn naslagwerk naar het beroemde voorbeeld van Sir Hugh Munro die alle Schotse bergen hoger dan 3000 voet oplijstte. Maar Hamish loopt bij de creatie van zijn titanenwerk tegen hindernissen aan. Om te beginnen, wat is de definitie van een eiland? Of ook, hoe maak je een selectie als er gewoonweg te veel eilanden zijn? Hij legt haarfijn uit hoe hij het aanpakt. In zijn magnum opus worden uiteindelijk 162 Schotse eilanden uitgebreid beschreven volgens oppervlakte, hoogte, eigenaar, bevolking, geologie, geschiedenis, fauna en flora, algemene beschrijving met bezienswaardigheden, bereikbaarheid en ankerplaatsen. Van elk eiland is er een handgetekende kaart en het boek is geïllustreerd met rake schetsen en zachte aquarels.

In Hamish’ bespiegelingen over de moeilijk te maken keuzes vind ik gelijkenissen met het plannen van onze zeiltocht aan de westkust van Schotland. Hoe grip krijgen op zoveel informatie?

Ik maak een My Maps kaart in Google met daarop de plaatsen waar bevriende zeilers kwamen. Ik orden Imray Pilots, verzamel knipsels uit tijdschriften, zoom in en uit op digitale kaarten, scrol door websites en raadpleeg reisgidsen. Om tot de conclusie te komen dat je, als je dit alles wil verwerken, niet meer aan zeilen toekomt. Om nog maar te zwijgen van de fomo die op de loer ligt, de fear of missing out.

Tijd voor een ander plan van aanpak. Niet de bestemming maar het weer en het getij zullen beslissen. In functie daarvan gaan we een dag of twee, misschien drie vooruit plannen. En we lezen ons enkel in over de bestemmingen van die kortetermijn planning. Het gaat tenslotte niet over waar we niét zijn geweest… Eilandverzamelaar Hamish mag mee. Al zullen we maar een fractie van zijn collectie eilanden aanlopen, herinneringen zullen wij zeker verzamelen…

Holy Island Na een tochtje van 15 mijl vanuit Troon zakt ons anker in 5,5 meter diepblauw water bij Holy Island, een eiland tegenover Arran en eigendom van een Schotse Boedhistische groep. Al van ver zien we gekleurde vlaggen en acht witte stoepa’s die de levensfasen van Boeddha voorstellen. Eén ervan heet ‘Miraculous Stupa’… Na alle voorbij technische perikelen vind ik het miraculeus dat ons eerste tochtje ons hier brengt… Op de wandeling langs het kustpad verrassen Boedhistische tekeningen op de rotsen, de weelderige Mandala Garden met geurige kruiden en bloemen ademt een deugddoende rust uit. Peis en vree, we waren er aan toe. Ons Schotland avontuur begint alvast heel zen…

Sanda Net onder schiereiland Mull of Kintyre, je weet wel, van het liedje van ex-Beatle Paul McCartney, ligt een klein eilandje, Sanda. Ertussen stroomt het hard en om de noordelijke ankerplaats van Sanda aan te lopen moet je op tijd afslaan om je door de dwarsstroom te murwen. Het is een tikje spannend maar even later liggen we in stil water. We maken een wandeling naar de overkant van het eiland om naar de vuurtoren The Ship te gaan kijken. En die ziet er precies uit zoals Hamish die schilderde… ’s Avonds krijgen we een prachtige avondlucht cadeau. En voor wie niet weet wat gedaan met zijn centen, Sanda is opnieuw te koop…

Gigha Caribisch turkoois is het water van de Ardminish Bay waar we na een zonnige zeiltocht, 29 mijl en rónd de Mull of Kintyre, een meerboei oppikken. Een week zon in Schotland, het lijkt te mooi. En dat is het ook want nu komen er twee dagen met lelijk stormweer aan. Voor die toeslaan bezoeken we nog de mooie Achamore Gardens die Sir James Horlick, een gefortuneerd man met een passie voor subtropische planten en rhododendrons, in de jaren ’40 liet aanleggen. Na zijn dood raakten de tuinen verwaarloosd maar nu worden ze beetje bij beetje weer in al hun glorie hersteld.

Achteraan in Hamish’ boek staan drie bijzondere bijlagen. Een overzicht van de eilanden die hun eigen postzegel mogen uitgeven, de eilanden met whisky distilleries en… de eilanden met een golfbaan. Die laatste, dat zijn er 29 en Gigha is erbij. Als na twee dagen binnenzitten het stormweer over is, rijden we er voorbij op een fietstochtje naar het noordelijkste puntje van het eiland. Op Gigha zie je bijna geen schapen maar vooral koeien. Het was ook de verdienste van Sir Horlick om de melkveebedrijven te moderniseren… Hij bouwde zelf een zakenimperium uit met warme drankjes, die net als hij Horlick heten. Ik had er nog nooit van gehoord, maar heb ze hier in de supermarkt al zien staan. Misschien toch maar eens proberen!

Veerkracht

Posted on by
10

Troon, Schotland – 23 april tot 19 mei 2024

Een nieuwe boot ruikt naar verse polyester, een oude naar van alles. Oud hout, de zee, vernis, diesel, olie, een heel leven. En een boot die een winter in Schotland heeft doorgebracht ruikt muf. Het irriteert me van zodra ik aan boord kom…

Hypergevoelig ben ik als het op geuren aankomt. Niet dat ik feilloos kan benoemen wat ik ruik, zoals wijnen, parfums of voedingswaren, maar wat ik ruik beoordeel ik, onmiddellijk en onverbiddelijk, als goed of slecht. Goed kan een lekker parfum zijn, versgebakken brood, een geur die een fijne herinnering oproept. Zoals de geur van de Ijslandse wol die ik onlangs kocht en die me terugvoerde naar het bedrijf waar mijn vader werkte. Naar de hall waar wollen tapijten meters hoog in rijen hingen en waartussen we wel eens verstoppertje speelden…

Toen we voor het eerst aan boord kwamen van de boot die intussen de onze is, had ook die een geur die me meteen beviel. Oud, dat wel, maar prettig, een tikje ondefinieerbaar. Beslist in de categorie goed. En nu ben ik ontgoocheld, want wat ruikt het hier bij aankomst muf, en schimmelig. Maar terwijl ik kritisch snuffelend door de hele boot ga, maakt de ontgoocheling plaats voor strijdvaardigheid.

Hier gaan we wat aan doen. Ik veer op en ga aan de slag.

In de dagen die volgen wordt onze veerkracht door meer dan een luchtje op de proef gesteld. Een door corrosie aangevreten contact van een ankerlier. Een afgerukte verhaalkam bij de voetrail. Een gebroken blok bij de giek. Een irritante vibratie in de windgenerator. Een gescheurde genua-hoes die niet naar beneden wil. Een afgebroken schroef bij het profiel van het rolsysteem van de kotterfok. Tandpijn. En dat alles overschaduwd door een gebrek aan energie…

Ergens moet een stoorzender zitten in ons in winter 2021-2022 volledig en professioneel gereorganiseerd elektrisch systeem. We maakten toen de keuze voor klassieke gel accu’s en die blijken nu hun spanning sneller te verliezen dan je van de verbruikte ampères zou verwachten. Het probleem vaststellen is eenvoudig, de oorzaak ervan is dat niet en de oplossing ervoor al helemaal niet. Precies omdat we zelf weinig kennis van elektriciteit hebben, lieten we de refit over aan een vakman. Dat dit nu hapert voelt zuur. Onze ware aardjes komen boven. Ik probeer driftig controle te krijgen door te analyseren, het internet af te schuimen of lijstjes te maken. Mijn schipper laat zijn oren hangen. Of foetert. En dan foeter ik dat hij niet moet foeteren…

Onze stemmingen jojoën zoals de voltages in de zieke accu set.

Maar voor we de energiecrisis aanpakken gaat de boot uit het water. Boot wassen, antifouling schilderen, nieuwe anodes plaatsen, het zijn de betere klussen omdat we weten hoe dat moet…

Als we na een dag of vijf terug het water in gaan, wordt na overleg met onze elektroman in Nederland besloten om een nieuwe dynamo met laadregelaar te monteren en de accu’s te vernieuwen. Intussen zomert het in Schotland en staat iedere zeiler in de startblokken, de agenda’s van de weinige vakmensen staan volgeboekt. Er zit niets anders op dan zelf aan de slag te gaan… Het motoronderhoud dat we met zijn tweeën doen, voelt als een voorzichtige overwinning, maar als we de dynamo en laadregelaar van dichtbij bekijken, breekt het angstzweet ons uit.

“With a little help from my friends…”

Vorig jaar in mei ontmoetten we Claus en Katrin van de Flinthörn in de Shetlands. Ruim twee maand later zagen we hen opnieuw, in Ísafjörður, IJsland. En afgelopen winter overwinterden we hier zij aan zij in Troon. Leken ze aanvankelijk wat excentriek, bij elk weerzien wordt het contact hartelijker.

Als Claus van onze problemen hoort, stelt hij voor om te helpen. Eerst met het ankerlier contact en dan met dynamo en laadregelaar. Met zijn drieën klaren we de klus…

Een week later helpt Neil van Westcoast Marine Service ons breed glimlachend uit de nood als we twijfelen of het vervangen van de koelvloeistof in de motor wel goed is gegaan.

En ook vanuit de Whatsapp-groep van de Breehornzeilers komen allerlei adviezen als we de klus van de windgenerator aanpakken.

Tot slot zijn er de vele opmonterende berichtjes van vrienden, al dan niet zeilers, soms van aan de andere kant van de wereld. Elke portie humor helpt.

Mijn schipper lacht. Goh, dat was even geleden.

Naarmate de issues opgelost raken, wordt de stemming vrolijker. We vinden onze veerkracht terug. Helpen ook: etentjes, het testen van een nieuw buitenboordmotortje, strandwandelingen en uitzonderlijk zonnig en zomers weer….

En dan kunnen eindelijk de trossen los!

Er is geen lover wind als we de haven van Troon uitvaren. Het kan ons niet schelen. De zon schijnt, de horizon lonkt, we váren!

Van Ijsland naar Schotland

Posted on by
Beantwoorden

22 augustus – 18 september 2023

Iemand onderweg tipte ons Troon in Schotland als ideale overwinteringsplek en eind augustus zeilden we 600 mijl van Ijsland naar Stromness in Orkney. We staken de beruchte Pentland Firth over naar Wick en zeilden verder naar Inverness.

Daar kwam vriendin Elke ons vergezellen voor het laatste stuk naar Troon. We waren maar wat blij met een extra bemanningslid bij het vele versassen in het Caledonisch Canal en het Crinan Canal. Na een arctische zomer genoten we volop van een onverwachts zwoele Indian summer in de Scottish Highlands. We zwommen in Loch Ness en beklommen de Ben Nevis, wat een afsluiter!

We proefden nog whisky in Oban en genoten ten slotte op onze laatste zeildag van 2023 van een heerlijk zeilweertje!

Kijk en luister* je mee?

*Deze muziek komt uit het heerlijke album Forever Fortune van Les Musiciens de Saint-Julien met achttiende-eeuwse Schotse muziek. Het nummer heet John Anderson My Jo.

En hier nog eens de plaatsen die we aandeden in Schotland. Wie benieuwd is naar alle verhalen, verwijs ik graag naar Polarsteps…

Stromness
Kirk Hope 
Wick
Portmahomack
Inverness
Urquhart, Loch Ness
Ardrishaig, Loch Oich
Banavie
Fort William
Oban
Dunardry Locks
Tarbert
Troon

Van de Faeröer eilanden naar Ijsland

Posted on by
2

28 juni – 21 augustus 2023

Eind juni sjeesden we dus met 30 tot 35 knopen bakstagwind naar Djúpivogur, halfweg de Ijslandse oostkust. De hardnekkige zeeziekte van onze opstapper was snel vergeten als we na 270 mijl Ijsland bereikten. Vanuit Djúpivogur vertrokken we noord. Vergeet georganiseerde jachthavens zoals bij ons, afmeren gebeurt meestal aan kades met autobanden, soms langszij vissersschepen. We knutselden met lange lijnen, fenders en fenderplanken…

Een hoogtepunt werd het eilandje Grimsey dat net op de poolcirkel ligt, je struikelt er over duizenden puffins…

Nog aan de noordkust werden we verrast door een uit Groenland afgedreven ijsberg, gelukkig op ruime afstand. Daarna volgden de indrukwekkende Westfjorden. En zo regen we plek na plek aaneen, steeds op het moment zelf beslissend wat onze volgende bestemming zou worden.

Een tweede hoogtepunt was onze ankerplaats bij het eiland Flatey, een oude vulkaankrater…

We zeilden verder zuid tot het bruisende Reykjavík.

In de zeven weken die we in Ijsland doorbrachten huurden we geregeld een auto om het niet te missen binnenland te verkennen. We gingen ook 4 dagen kamperen met een stoere 4×4, zo indrukwekkend dat we een landschapsindigestie nabij waren.

Onze omzeiling eindigde in Vestmannaeyjar, het derde hoogtepunt van onze Ijsland saga.

Dit eiland werd 50 jaar geleden na een onverwachte vulkaanuitbarsting net niet bedolven onder as en lava.

Kijk en luister* je mee?

*Deze muziek is van het Ijslandse groepje Systur. Het nummer, waarmee ze in 2022 deelnamen aan het Eurovisiesongfestival, heet Með hækkandi sól, wat zoveel betekent als ‘Met de opkomende zon’…

En hier nog een lijstje met de plaatsen waar we kwamen in Ijsland… Wie er alle details op wil nalezen, verwijs ik graag naar mijn reisdagboek in Polarsteps!

Djúpivogur
Eskifjörður
Raufarhöfn
Húsavik
Grimsey
Siglufjörður
Ísafjörður
Suðureyri
Flateyri
Patreksfjörður
Flatey
Ólafsvík
Akranes
Reykjavík
Grindavík
Vestmannaeyjar